Dốc mái võng, bờ đao cong vút, nóc mái có lưỡng long triều nhật, linh thú, dọc đầu đao có tiếu tượng được tạo tác bằng nghệ thuật đấp miểng (mảnh ghép) … đều là những chi tiết đặc trưng dễ nhận thấy trong hình thái kiến trúc hội quán của riêng người Phước Kiến vùng Chợ Lớn.

Chợ lớn xưa khi hình thành, nhóm cư dân đến từ hai vùng ven biển phía Nam Phước Kiến thuộc hai phủ Tuyên Châu và Chương Châu giáp với tỉnh Quảng Đông đã lập chung một hội quán đặt tên là Nhị Phủ từ năm 1730. Tực gọi chùa ông Bồn – thờ vị nhân thần Bổn Đầu Công (Bủn Thầu Cúng) – một nhân vật trong lịch sử nhà Minh, là tháu giám Trịnh Hoà, thi nhân bố đức, sắp đăt trật tự cuộc sống cho cộng đồng Hoa kiều khắp những nẻo đường thám hiểm ông đi qua, nên khi mất được người dân tôn làm phúc thẩn để tỏ lòng cảm ơn, và trong hình thái thờ tự của người hoa Chợ Lớn, cũng duy nhất Nhị Phủ Miếu thờ vị nhân thần này.

Nghệ thuật trang trí mảnh ghép trên miếu vũ đặc trưng của người Phước Kiến

Cộng đồng người Hoa vùng Phước Kiến cùng sinh hoạt chung tại Nhị Phủ miếu, đến khi việc định cư ổn định nơi đất mới, cuộc sống phát triển, hội đồng hương của hai phủ Tuyên Châu và Chương Châu tiến hành quyên góp lập hội quán riêng, đầu tiên là Ôn Lăng hội quán thuộc nhóm đồng hương phủ Tuyên Châu (1740), nay gọi là chù Ôn Lăng hay là chùa Ông Lào, chùa Quan Âm. Nhóm đồng hương Chương Châu lập ra Hà Chương hội quán (1809), còn gọi là chùa ông Hược, chùa Bà Hà Chương. Ông Hược ở đây theo tìm hiểu, có nhiều lý giải khác biệt, trong đó có từ phiên chữ Phước Kiến đọc theo âm Triều Châu là Hok Kien, “Hok” được đọc theo Việt ngữ thành “Hược”, âm của chữ “Phước”, tên gọi chùa ông Hược là vì vậy.

Gian thờ bà Thiên Hậu ở Hội quán Hà Chương

Về hình thái kiến trúc, cả ba hội quán đều mang điểm chung dễ phân biệt với các hội quán bang hội khác có thể gọi riêng thành kiến trúc miếu vũ Phước Kiến, với lối trang trí màu đỏ rực làm điểm nhấn chủ đạo. Đây là một hình thức trang trí được cộng đồng Hoa kiều Phước Kiến bày tỏ lòng tôi trung với Minh thái tổ Chu Nguyên Chương trược triều Minh, sắc đỏ tươi thắm ấy tượng trưng cho họ Chu (chữ “Chu” cũng mang nghĩa của màu đỏ), và cũng là Hồng Vũ – một niên hiệu khác của Chu Nguyên Chương. Kế đến là chi tiết trang trí với hai cửa thông phong lớn có hình tròn, chấn con tiện, bố cục đối xứng ở phần mặt tiền của toà kiến trúc chính – dễ thấy nhất ở Nhị Phủ miếu, tượng trưng cho Nhật – Nguyệt, Trong Hán tự, khi ghép hai từ Nhật – Nguyệt sẽ thành chữ Minh, tực gợi nhớ về triều Minh. Hình thái kiến trúc này phổ biến trong cộng đồng Hoa kiều Phước Kiến ở Chợ Lớn – Việt Nam. Ngoài ba hội quán kể trên, còn thấy được ở hội quán Tam Sơn trên đường Triệu Quang Phục. Các nước trong khu vực Đông Nam Á như Quang Âm Miếu ở Penang – Malaysia cũng mang nét tương tự, riêng các chùa cổ ở Phước Kiến như Khai Nguyên Tự hay Tam Sơn Tự có niên đại từ đời Đường, không thấy có “đôi mắt’ Nhật – Nguyệt này.

Những đường cong đặc biệt của bờ nóc và hệ chồng mái trong ba công trình kiến trúc thuộc bang hội Phước Kiến cùng Chợ Lớn đều mang những ứng dụng của kiến trúc cổ trong xây dựng đền miếu đặc trưng vùng Phước Kiến từ cố quốc, nhưng quan sát kỹ sẽ thấy có biến thể độ cong – võng – dốc trên nóc mái rõ nét hơn. Những cụ cao niên vùng Chợ Lớn chia sẽ thông tin thú vị về chi tiết đường cong đặc biệt này là do khi rời bản xứ, những cư dân Phước Kiến ở hai phủ Chương Châu và Tuyên Châu đều có biệt tài đi biển, đến Việt Nam bằng thuyền, nên mái ngói cong xếp theo nhịp, tượng trưng cho phong ba bảo táp của biển khơi. và các mái dốc cong bờ đao tượng trưng cho những con thuyền lênh đênh trên sóng biển tìm nơi đất mới an cư lạc nghiệp.

Nếp mái ngói diềm cong ở Hội quán Hà Chương

Kiến trúc đường cong trên nóc mái là một nét riêng trong miếu vũ Phước Kiến

Xét về mặt hình học, kiến trúc đường cong bao giờ cũng là những chi tiết đẹp và ấn tượng. Hệ mái xếp của ba công trình kiến trúc thuộc bang hội Phước Kiến còn được nhấn nhá thêm bằng các tiểu tiết trang trí nhân hình, lâu đài, đền các, cảnh sinh hoạt, ra trận, cùng các vị linh thần, linh thú, cùng đồ án trang trí hoa văn, dây lá… chế tác từ lối đắp vữa, dán miểng sành, tạo nên một phong cách và nét đẹp riêng, khác biệt hẳn với những lối trang trí của hội quán thuộc các bang hội khác.

Nét thâm nghiêm nơi cửa vào ở Nhị Phủ Miếu

Đồ án lưỡng long trên nóc mái ôn Lăng

Nóc mái trong các hội quán bang Phước Kiến đều là những trang trí cầu kỳ, tinh xảo

Kiến trúc của Nhị Phủ Miếu, Hội quán Hà Chương, Hội quán Ôn Lăng từng một thời nguy nga, tráng lệ trong vùng chợ Lớn, với “Hà Chương hội quán ai bì – Ôn Lăng thất phủ hạng nhì, hạng ba”. Đến nay dù bị các công trình hiện đại bao quanh làm giảm đi phần nào nét quyến rũ của những nếp mái cong, nhưng lối bảo tồn, gìn giữ truyền đời của cộng đồng, đã giữ lại một vùng di sản đặc biệt, trở thành điểm tham quan, tìm hiểu, khám phá một hình thái kiến trúc khác lạ, gửi gắm trong đó cả những tâm tư, lòng tôi trung, nét đẹp mỹ thuật, và sự hoà nhập bản địa để không chỉ cộng đồng Hoa kiều Phước Kiến thể hiện sự tự hào, mà với cả cư dân của Sài Gòn – Gia Định – Chợ Lớn xưa và nay.

Lối vào tiền điện ở Hội quán Ôn Lăng

Sân thiên tĩnh, nơi lấy ánh sáng trời, một bố cục quen thuộc trong kiến trúc hội quán

Hình thái thờ tự trong tín ngưỡng của cộng đồng người Hoa Chợ Lớn gồm hai mảng “nhân thần” – chỉ những người phàm có công đức với dân với nước nên được tôn sùng, kính bái như vị thần, gồm có Quan Công, Bao Công, Bổn Đầu Công, Bà Thiên Hậu… Còn “thiên thần” chỉ các vị tiên thánh, thần linh như Ngoc Hoàng, Thổ Công, Táo Quân, Thần Tài, Di Lặc…

Nguồn: Elle.vn

No votes yet.
Please wait...
Bình Luận
0
Đang kết nối...
Vui lòng đợi...
Gởi một câu hỏi

Xin lỗi, chúng tôi hiện không trực tuyến. Vui lòng để lại lời nhắn. Chúng tôi sẽ phản hồi qua email của bạn.

Bạn có thể gọi Hotline: 0902 80 77 80 để được tư vấn ngay.

 

* Tên của bạn
* Số điện thoại
* Email
* Câu hỏi của bạn
Cung cấp thông tin cơ bản

Bạn cần tư vấn ngay? Vui lòng đặt câu hỏi với nhân viên tư vấn. Hotline: 0902 80 77 80

* Tên của bạn
Email
Số điện thoại
* Câu hỏi của bạn
Chúng tôi đang online!
Phản hồi

Giúp chúng tôi giúp đỡ bạn tốt hơn! Vui lòng để lại cho chúng tôi bất kỳ thông tin phản hồi bổ sung.

Bạn đánh giá sự hỗ trợ của chúng tôi như thế nào?